13. januar 2018

Bokomtale: Lewismannen av Peter May

Goliat 2017
310 sider

Lånt ebok, eBokBib

Andre del i Lewistriogien er minst like bra som den fyrste, Svarthuset. På nytt er me tilbake til det barske landskapet på Ytre Hebridene, der vinden piskar og regnet ausar ned på kvite strender, eldgamle kulturminne, steilbratte klippevegger og uendelege myrlandskap. På nytt møter me Fin McLeod, som no er skilt frå Mona, har sagt opp jobben som politietterforskar og flytta attende til barndomstraktene på Lewis.

Historia startar med at det vert funne eit lik av ein ung mann i ei myr. Lokale styresmakter trur fyrst at det dreier seg om eit ualminneleg godt bevart myrlik à la Tollundmannen, men når patologen finn ein Elvis Presley-tatovering på liket skjønnar ein at funnet er mykje yngre enn frå jernalderen. Det viser seg også at den unge mannen ikkje døydde av naturlege årsaker, at han vart begravd i myra på 1950-talet - samt at han var i slekt med Tormod Macdonald, Marsaili sin senile far. For Marsaili og mor hennar er dette eit sjokk og ei stor gåte sidan Tormod ikkje hadde søsken eller andre slektingar i passande alder.

Kven er mannen i myra? Og kven er Tormod - egentleg? Fin vert for ei tid etterforskar igjen og langsamt og møysommeleg finn han puslespelbrikker som kan gi svar på kvar Tormod kom frå og kva som skjedde med han då han var barn. Heile puslespelet vert ikkje klart før i dei aller siste dramatiske sidene av boka. Spora fører både til naboøya Harris og vidare sørover til øya Eriskay, samt til Edinburgh og ein barneheim frå helvete.

Tormod kjem også til orde, og eg er imponert over måten May får formidla kva den gamle mannen føler og tenkjer. Me får innblikk både i dei forvirra "notidstankane" og i dei detaljrike barne- og ungdomssminna hans. Eg tykkjer det er verkeleg vondt å lesa om det Tormod opplevde etter at han vart foreldrelaus som ganske liten; fattigdommen, forakten, mobbinga, mishandlinga, overgrepa. Ein kan sjå at det også finst eit visst nostalgisk lys og romantisk skjær over historia, men det er egentleg ikkje særleg lystig - og lukka varer berre ei kort tid.

Eg har også vondt av Fin og Marsaili. Alt burde liggja til rette for at dei to ungdomskjærestane no kan finna tilbake til kvarandre, men så enkelt er det ikkje. Dei har kanskje begge, kvar til sin kant, opplevd (for) mykje. For Fin handlar det, slik eg tolkar det, om undertrykt lengsel og gjennomgripande sorg. For Marsaili handlar det om mange år med slit, plikter og undertrykking. Og dei er begge prega av tidlegare generasjonar sine haldningar og handlingar.

Skrivestilen er langsam og ettertenksam, men boka har likevel nerve og driv. Peter May skildrar eit samfunn som ikkje berre er herja av vind og uver, men også av sviktande næringsliv og mangelfull styring.
I Lewismannen finst det mange flotte natur- og miljøskildringar, samstundes som ein mellom linjene finn både samfunnskritikk og religionskritikk. May skildrar eit innbydande postkortmotiv på den eine sida - og nadgangstider, fråflytting og fattigdom på den andre sida. Desse motsetningane er interessante og til ettertanke. Når det gjeld religion og kristendom kan ein sei at det som for enkelte betyr truskap, nærleik og tryggleik kan for andre bety vanskar, kontroll og forbod.

Lewismannen er ein kriminalroman som passar også for dei som vanlegvis ikkje les krim. Det er ei gripande forteljing som blir verande i lesaren ei tid etter avslutta lesing. Den siste boka i trilogien, Lewisbrikkene, kjem ut i mars.

Andre bloggmeiningar:
Rose-Marie, Anita

9. januar 2018

Bokomtale: Ulven av Mo Hayder

Gyldendal 2017
424 sider
Kjøpt pocketbok

Då eg starta på denne boka heilt på tampen av 2017 kjende eg meg viss på at dette óg kom til å bli mi fyrste ferdigleste i 2018. Det går nemleg ikkje an å ta pause frå Mo Hayder sine bøker; dei er så fulle av spenning, driv og uventa vendingar at sidene berre snur seg sjølv. 

Også Ulven - bok nummer 7 i Jack Caffery-serien - er ein slik sidevendar. Spenninga er til tider heilt uuthaldeleg, ein vert driven frå skanse til skanse og får den eine overraskinga etter den andre. Sidan eg har lest alt av det Mo Hayder har gitt ut, vart eg ikkje sjokkert over handlinga i denne boka. Det vart eg - til dei grader - av den fyrste boka i serien, Fuglemannen - men på ein positiv måte. Hayder utfordrar lesaren, skriv utruleg direkte om ubehagelege og tabubelagte tema, og ho skriv godt. Ho har også eit godt grep på dette med timing: Perspektiva skiftar ofte; mellom offer, gjerningspersonar, etterforskar og ei allvitande forteljarstemme - på akkurat passande tidspunkt. Kapitla er passe korte slik at tempoet automatisk vert høgt. 

Sidan tittelen på boka er Ulven forestilte eg meg at det kunne handla om ein forbrytar som brukte ein utsulta ulv som drapsvåpen/torturredskap på dei stakkars ofra sine. Det stemde ikkje. Tittelen har ein noko meir finurleg forklaring.

Storparten av handlinga skildrar ein gisselsituasjon; ein familie på tre; mor, far og ei vaksen dotter, som vert haldne fastlåste og innesperra av to gisseltakarar i eit stort gammalt dystert hus på landsbygda i Somerset, England.
Kva er motivet for ei slik handling? Handlar dei på oppdrag eller er det noko personleg? Kvifor har dei gjort seg så "flid" med å laga det ekstra uhyggeleg i og rundt huset på førehand? Familien er ganske rik, men huset er nedslitt og både far og dotter har helseutfordringar, kvar på sin måte. Forholda mellom familemedlemmene og mellom gisseltakarane endrar seg etter som tida går. Alt er ikkje slik som det ser ut frå byrjinga av. Mora sørger for at hunden i familien kjem seg vekk frå huset. Kan den desperate beskjeden ho har festa til halsbandet komma fram slik at dei får hjelp?
Like i nærleiken skjedde det eit bestialsk dobbeltdrap for fjorten år sidan og ein skjønnar at gisseltakinga kan ha samanheng med den ugjerninga. Men korleis? Gjerningsmannen frå den gongen vart tatt, tilsto, vart dømd og sit innesperra. Eller?

Og Jack Caffery - kvar er han? Jo, han er like i nærleiken, utan at han kjenner til dramaet som utspelar seg i nabolaget. Jack har oppsøkt sin (og vår) gamle kjenning Vandremannen, som me har møtt i tidlegare bøker i serien. Dei to har funne kvarandre i og med at begge har mista nære familiemedlemer i uhyrlege forbrytelsar. No påstår Vandremannen at han har opplysningar i høve Jack sin bror, men han har eit vilkår; fyrst må Jack finna ut kven som eig ein liten hund som Vandremannen har fått hand om. Å følgja Jack si møysommelege etterforsking er utruleg nervepirrande sidan me som lesarar kjenner til (ein del av) svaret.

Eg saknar Caffery sin kollega Flea Marley i denne boka. Tøffe, kule og sårbare Flea vert berre kort nemnd, og det tykkjer eg er pussig - men kanskje både forfattar, lesarar og Caffery treng ein pause frå henne? Eg tykkjer det spesielle forholdet mellom Jack og Flea og alle hemmelegheitene dei deler har vore noko av det mest interessante i Jack Caffery- og Walking Man-serien. Eg tippar at Flea dukkar opp ved eit seinare høve.

Mo Hayder brukar effektive og intense skrekk og gru-verkemiddel som gjer at merksemda til lesaren vert halden ved like gjennom heile boka. Ein veit heller aldri kva Mo Hayder sine karakterar kan finna på og kva som kan skje med dei, og dette vert eit ekstra spenningsmoment. At boka er skriven i presensform gjer at ein som lesar er meir tilstades i det som skjer når det skjer.

Det er ikkje alt som heng på greip, men medan "det står på" - medan ein les - godtek ein det utan å blunka. I ettertid ser ein at det er ein del som skurrar; det er liksom ikkje måte på flaks og "tilfeldigheiter", samt nye spor, gamle spor - og villspor - som "tilfeldigvis" får sine forklaringar. Eg har dessutan vanskeleg for å sjå kva som egentleg er Vandremannen si rolle oppi det heile. Han er ein fascinerande og spesiell karakter og møta med han er stemningsfulle og gåtefulle, men eg kjøper ikkje dei overnaturlege eigenskapane hans. Eg ser også på det nærast telepatiske forholdet mellom Jack og Vandremannen som rimeleg lite truverdig.

Men når det gjeld sjølve hovudhandlinga i denne boka; gisseltakinga og den grusomme og utspekulerte valden dei vert utsette for - det er dessverre ikkje heilt utruleg. Det som skjer i den verkelege verda er gjerne mykje verre enn det ein kan lesa om i ein spenningsroman.

Trass i litt "småplukk" nøler eg ikkje med å anbefala boka og bokserien - men berre til dei som tåler å lesa om tortur, blod og gørr. Det er tidvis ganske sterk kost det som vert skildra.
For meg vart det ei ny storarta leseoppleving - fordi handverket, komposisjonen, skildringane og sjølve forteljinga er så bra. Leseåret 2018 har byrja på ein upåklageleg måte.

Andre bloggmeiningar:
Bjørnebok, Tine sin blogg, Stjernekast

7. januar 2018

Norsk på norsk 2017 oppsummert

Så var det gjort. Eg har sendt inn mine nomineringar til bokbloggerprisen 2017. Det var ikkje spesielt vanskeleg å plukka ut dei som eg ga stemme til. Eg nominerte 7 i roman/krim-klassen og 4 i open klasse.

Eg hadde ikkje planlagt å lesa så mange av fjorårets norske, men det er rart med det; nye bøker fengar - og ein vil jo gjerne lesa det som er nytt og aktuelt. Eg las 31; 25 i krim-/romanklassen (av dei 17 krim) og 6 i open klasse; 5 dokumentarbøker og ei novellesamling.

For meg var det gledeleg at førehandsfavorittane mine (Hoem, Larsen, Renberg, Nesbø, Damhaug) innfridde dei forventningane eg hadde, og eg er positivt overraska over at nye forfattarnamn har "meldt seg på".

I fjor skreiv eg eit blogginnlegg der eg "avslørte" dei bøkene eg hadde nominert til bokbloggerprisen 2016. Dette vart, om ikkje akkurat kritisert, så vart det i alle fall nemnt at ein ikkje burde gjera dette. Grunngjevinga var omsyn til spenninga i samband med publisering av langlistene. Vel - eg tek ikkje dette sååå alvorleg: Eg gjer det i år igjen - men på ein litt annan måte. Sidan eg les heilt andre bøker enn det "bokbloggarar flest" gjer, får ikkje mine nomineringar gjort noko utslag på verken lang- eller kortlister. Du finn verken Wassmo, Tiller, Flatland, Kjærstad eller Hjorth her i min oversikt. Her finst heller ingen diktsamlingar eller barnebøker - eller apebiografi. Eg held meg helst til det eg kan og likar, nemleg kriminallitteratur - men mine topp tre i romanklassen er faktisk ikkje krim.

Nedanfor gir eg ei kort vurdering av alle "mine" norske utgjevingar frå 2017. Dersom du ynskjer å lesa meir om dei enkelte bøkene, kan du klikka deg vidare til omtalar/samleomtalar. Eg har rangert bøkene omlag etter det leseopplevingane gav meg - samla sett og i ettertid. Dei beste på topp.

Roman/krim-klasse

 - Ingen over, ingen ved sidan. Edvard Hoem er i ein heilt eigen klasse med sine historiske dokumentariske romanar. Med den avsluttande boka i serien om folka i Rekneslia får han formidla kunnskap, stemningar, kjensler og verdiar - samstundes som han får fullført den slektshistoria han starta på med Heimlandet. Barndom. Hoem skriv på den måten han alltid gjer; høgtideleg og samstundes nøkternt. 

2. Britt Karin Larsen - Av lys er du kommet (Cappelen Damm)
 - Oppvekst-/erindringsroman; ei truverdig, sår og rørande forteljing der språk og stil er gjenkjenneleg frå Finnskogserien.

3. Tore Renberg - Skada gods  (Oktober) 
- Etterlengta gjensyn med Hillevågsgjengen; tredje avsnitt av Teksasserien er sprelsk og underholdande - og samstundes djupt alvorleg.

4. Jo Nesbø - Tørst (Aschehoug)
 - Neglebitande spenning og den beste norske krimboka i 2017. Nesbø er irriterande dyktig og held fast på fanskaren med stadig nye Harry Hole-eventyr.

5. Aslak Nore - Ulvefellen (Aschehoug)
 - Også ein svært bra kriminalroman. Nore slår Nesbø når det gjeld truverdigheit og skrivestil, men har litt å henta når det gjeld karakterar og spenningsoppbygging.

6. Torkil Damhaug - Glasshjerte (Cappelen Damm)
 - Stemningsfull psykokrimthriller, velskriven og perspektivrik.

7. Demian Vitanza - Dette livet eller det neste (Aschehoug)
- Dokumentarisk roman med eit spesielt forteljargrep. Boka gjorde inntrykk, spesielt sidan eg las To søstre omtrent samstundes.

Roy Jacobsen - Rigels øyne (Cappelen Damm)
 - Gripande, stillferdig og truverdig etterkrigshistorisk drama. Kan lesast åleine sjølv om det er bok tre i serie.

Jørgen Brekke - Avgrunnsblikk (Juritzen)
 - Elegant kriminalforteljing og spesielle karakterar i original innpakning.

Levi Henriksen - Her hos de levende (Gyldendal)
 - Biografisk roman. Godt fortalt, sjarmerande, litt uryddig.

Tom Egeland - Lasaruseffekten (Aschehoug)
- Fornøyeleg og velskriven kodekrim, men den uavklarte avslutninga trekker ned heilskapsinntrykket.

Lars Mæhle - Den stille flokken (Samlaget)
 - Nynorsk krim med viktig tematikk. Krimgåta kjem litt i bakgrunnen.

Frode Granhus - Forliset (Vigmostad Bjørke)
 - Stemningsfull og gåtefull historie. Den siste lofotkrimmen frå Granhus, dessverre.

Øystein Wiik - Dødsrytteren (Aschehoug)
 - Sprelsk underhaldningskrim, mest for fansen.

Rune Timberlid - Blodhemn (Selja)
 - Nynorsk bygdekrim med aktuelle problemstillingar.

Jørgen Jæger - Guden (Juritzen)
- Omfattande persongalleri, men likevel enkel og lettlest.

Hans Olav Lahlum - De fems tegn (Cappelen Damm)
 - Langsamt, men ganske interessant om ein heilt spesiell hevnaksjon.

Agnes Lovise Matre - Skinnet bedrar (Gyldendal)
 - Enno ein bygdekrim; underhaldning med alvorlege undertonar.

Asbjørn Jaklin - Hvite løgner (Vigmostad Bjørke)
 - Spionkrim/journalistkrim med interessant bakgrunns-/parallellhistorie. Ikkje så bra avslutning.

Øistein Borge - Det som aldri dør (Font)
 - Krim frå uvant miljø og interessant bihistorie.

Merete Junker - Vannmannen (Gyldendal)
 - Grei og lettlest, truverdige personskildringar, litt for mykje vekt på trivialitetar.

Jan Boris Stene - I djevelens klør (Vigmostad Bjørke)
 - Skikkeleg gammaldags kriminalmysterium. Kort og grei - men likevel langdrøy.

Anne B. Ragde - Liebhaberne (Oktober) 
 - Framhald av Berlinerpoplene-suksessen og ei bok me kunne klart oss forutan.

Geir Tangen - Hjerteknuser (Gyldendal)
 - Frekt, freidig og flytande. Lettlest og lettgløymt.

Frode Eie Larsen - På overflaten flyter vannliljene (Liv)
 - Fin tittel, tynn historie.


Open klasse


1. Monica Kristensen - Amundsens siste reise
 (Press)
 - Biografisk og polarhistorisk dokumentar, velskriven og spennande.

2. Cecilie Hellestveit - Syria - en stor krig i en liten verden (Pax)
 - Informativt, oversiktleg og lærerikt om bakgrunnen for og utviklinga av borgarkrigen i Syria.

3. Katrine Sele - Jølster hotell. Historier frå eit asylmottak (Samlaget)
 - Enkelt og til ettertanke om den vanskelege situasjonen menneske i mottak er i.

4. Nina Brochmann og Ellen Støkken Dahl - Gleden med skjeden (Aschehoug)
 - Informativt, sakleg, grundig og humoristisk om underlivet.

Knut Nærum (Red.) - Sommerkrim 2017 (Cappelen Damm)
 - Heilt grei samling med nyskrivne kriminalnoveller av både etablerte og nyare krimforfattarar.

Fredrik Larsen Lund - Norske utposter (Vega)
 - Historisk dokumentar: Om norske utvandrarar utanfor USA. Interessant, men litt for detaljert og omfangsrikt.

5. januar 2018

Vinterlesing: Norsk 2017-krim

Guden av Jørgen Jæger
Juritzen 2017
493 sider, kjøpt (signert!) papirbok

Eg var så heldig å få sjå og høyra Jørgen Jæger prata om denne boka og resten av forfattarskapet sitt i eit arrangement tidlegare i haust. Det var veldig kjekt å møta forfattaren, - faktisk så kjekt at eg kjøpte boka trass i at eg egentleg var lei av Ole Vik-serien.

Vel - det er kan hende ikkje så dumt med ein pause - for dette var ei grei krimbok, tykte eg. Eg var ikkje oppdatert på alt som hadde skjedd Ole og Cecilie sidan sist (dvs. for eit par-tre bøker sidan), men det har ingenting å sei for leseopplevinga.

Det er antagonisten i denne forteljinga som vert kalla Guden. Denne personen, som står bak nokre dramatiske hendingar i Fjellberghavn, får ein ikkje vita identiteten til før heilt på slutten. Avsløringa var ganske overraskande - men sett i ettertid skjønnar eg ikkje at eg ikkje skjønte det..

Jæger er god på plott, driv, komposisjon og skildring av realistisk etterforskingsarbeid. Han er ikkje like dyktig når det gjeld personskildringar, mellommennskelege forhold og dialogar. Det kan virka avskrekkande at boka har nesten 500 sider, men det er stor skrift, korte kapittel og mykje "luft", så lesinga går raskt unna. Guden vart ei leseoppleving til terningkast 4.



Vannmannen av Merete Junker
Gyldendal 2017
365 sider, lånt papirbok biblioteket

I sin femte kriminalroman presenterer Junker nye karakterar, men handlinga er som før lagt til Grenlandsområdet.

Dette er også ei bok i kategorien "grei krim". Ser ein vekk frå det boka inneheld av unødvendige trivialitetar og banalitetar - og den tamme avslutninga - er ikkje Vannmannen så aller verst.

Junker skildrar ein fantasifull og grotesk drapsmetode - (kvar tek ho det frå?) - og byr på eit særdeles truverdig møte med ein ung rusmisbrukar og uteliggjar som er eit sentralt vitne i ei drapssak.

Boka består av to parallelle historiar som ikkje heng saman, men som lesar forstår ein at det er ein samanheng likevel. Spenninga avslutningsvis handlar då mest om korleis sakene/historiane vert fletta saman.
Terningkast 3+.


Hvite løgner av Asbjørn Jaklin
Vigmostad Bjørke 2017
319 sider, lånt ebok eBokBib

I utgangspunktet er dette ein kriminalroman heilt etter min smak: Ei notids drapssak som har forgreiningar bakover til andre verdenskrig og den påfølgjande kalde krigen. Hvite løgner er bok nummer tre i serie.

Her er spionasje, kontraspionasje, dobbeltagentar, hemmelege oppdrag, avhopparar, etterretning og overvaking. Samt ein sympatisk journalist som protagonist; ein krimhelt med relevant bakgrunn, skarp hjerne og eit vidt kontaktnett.

Hvite løgner har eit høgst interessant og aktuelt bakteppe, men eg tykkjer det heile blir vel konspiratorisk og difor lite truverdig. Undervegs er boka ganske spennande, men mot slutten, når alle trådar frå fortida og notida skal samlast saman, dett også historia litt saman.
Boka er slett ikkje dårleg, men for meg kjennest avslutninga noko amputert. Terningkast 4.

2. januar 2018

Lesemål 2018

Eg slepp ikkje heilt taket i "talanalysane" mine. Når eg skal talfesta lesemåla mine for dette året må eg sjå på kva eg oppnådde i fjor.

Slik gjekk det med lesemåla 2017

  1. 104/110 bøker totalt. Eg tek konsekvensane av at eg ikkje les fullt så mykje som tidlegare og fører difor opp 100 bøker for 2018.
  2. 6/10 mursteinar (over 600 s.)
    Her vart målet for ambisiøst. Tjukke bøker på over 600 sider er litt sånn uoverkommeleg, i alle fall før ein startar. Justerer ned til 8.
  3. 31/24 norske utgitt i 2017.
    Dette delmålet er ikkje viktig, men det viste seg å vera lett å halda. 
  4. 0/5 1001-bøker.
    Vart ikkje prioritert og burde ikkje vore med på lista over lesemål. Punktet går ut i 2018.
  5. 8/12 bøker frå før 2000.
    Burde vera gjennomførbart, men eg lukkast ikkje. Eg set likevel opp 12 bøker på nytt sidan eg droppar 1001-målet. 
  6. 5/5 gjenlesingar.
    Her vart målet nådd - men eg kuttar ut dette punktet for 2018. Det hender gjenlesingar er bra, men slett ikkje alltid. 
  7. 8/10 biografiar.
    Full deltaking i Moshonista sin biolesesirkel og to utanom er brukbart. Satsar på like mange dette året.
  8. 14/14 annan sakprosa.
    Målet vart akkurat nådd og eg kan klappa meg sjølv på skuldra. Aukar målet (veldig forsiktig) til 15.
  9. 4/6 frå bokhylla.
    Eg starta friskt med fire deltakingar i bokhyllelesinga til Boktanker, men kom skeivt ut og datt vekk i dei siste rundane. Eg satsar på å delta (litt) dersom det vert ein ny OTS-utfordring i 2018.
  10. 45/34 bokomtalar. Eg har visst vore flittig på bloggomtalefronten - og målet er nådd for lenge sidan. Talet 34 sette eg opp fordi eg skreiv 34 omtalar i 2016. Å skriva omtalar er det kjekkaste med blogginga tykkjer eg, men det tek ein del tid - for ein vil gjerne gjera det skikkeleg og gjennomtenkt. Eg håpar at eg får høve til å laga 40 omtalar i år.
Samanfatta vert dei nye lesemåla som nedanfor. To av punkta/delmåla frå i fjor går ut - og eg har lagt til to nye delmål for i år; nye forfattarar og Storytel. Det fyrste punktet fordi eg ser det som viktig å utvida horisonten min litt og det andre fordi eg i det siste har nytta Storytel for lite til å forsvara prisen på abonnementet. Anten må eg sei opp abonnementet eller så må eg bruka det meir. 

Lesemål 2018

  1. 100 bøker totalt
  2. 8 mursteinar (over 600 s.)
  3. 25 norske utgitt 2018
  4. 12 bøker utgitt før 2000
  5. 10 biografiar
  6. 15 annan sakprosa
  7. 6 frå bokhylla
  8. 40 bokomtalar
  9. 30 "nye" forfattarar - NYTT delmål
  10. 20 bøker frå abonnementstenesta Storytel - NYTT delmål

Dette er mål som bør lata seg gjennomføra, og for enkelte punkt og enkelte bøker er det muleg med såkalla "dobbeltkryss". Eg håpar at 2018 skal gi meg gode forteljingar og tankevekkjande dokumentarar og - viktigast av alt - at det framleis skal vera rom for koselesing og impulslesing.

1. januar 2018

Oppsummering desember

Godt nyttår!
Eg har alt oppsummert bokåret 2017, men eg må jo også summera opp månaden desember på vanleg vis. Det vart ein høgst varierande lesemånad der eg tok i bruk nesten alle sider på terningen.

Påbyrja i november, fullførast i desember:
Nathan Hill - Nøkken - Amerikansk roman - Lånt lydbok biblioteket
Jørgen Jæger - Guden - Norsk krim - Kjøpt papirbok

Lest i desember:
Stein Østbø - Hekta. Ronni Le Tekrø - et liv i rock - Biografi - Storytel
Ann Cleeves - Dødvann - Britisk krim - eBokBib
Edvard Hoem - Liv andre har levd - Roman - Kjøpt lydfil
Merete Junker - Vannmannen - Norsk krim - Lånt papirbok biblioteket
Kjell Aukrust - Vinter og jul med Kjell Aukrust - Korttekstar/juleforteljingar - Storytel
Vidar Sandbeck - Jul i Myra - Erindring, kortroman - Storytel
Asbjørn Jaklin - Hvite løgner - Norsk krim - eBokBib

Påbyrja i desember, fullførast i januar:
Mo Hayder - Ulven - Britisk krim - Kjøpt papirbok
Frank McCourt - Engelen på det sjuende trinn - Irsk roman - Kjøpt lydfil


  • 2 papir, 5 lyd, 2 ebøker
  • 4 lånt, 2 kjøpt, 3 abonnement
  • 4 krim, 2 romanar, 2 juleforteljingar, 1 biografi
  • 7 norske, 1 amerikansk, 1 britisk
  • 2 kvinner, 7 menn 
  • "Nye" forfattarar: Hill, Østbø

29. desember 2017

Årsoppsummering og statistikk 2017

Det er tid for gjennomgang og oppsummering av bokåret 2017, og før eg går gjennom lesemål for dette året og planlegg for neste år må eg sjå på statistikken for i år.

Før me skriv 2018 kjem eg til å ha fullført lesinga av 104 bøker. Dette er 2 færre enn i 2016 og 6 færre enn årets målsetjing på 110.

Når eg samanliknar tal frå 2016 og 2017 ser eg at lesemønsteret mitt er omlag uendra. Eg har lest fleire krimbøker (+10) enn i fjor og færre andre romanar (-10). Talet på sakprosa er omlag det same.
Eg har fortsatt ein svært skeiv fordeling når det gjeld kjønn på forfattarar. Eg er meir bevisst på dette no, men eg les likevel mange fleire bøker av menn enn kvinner. Dette har vel samanheng med den "maskuline" lesesmaken min.

Årets beste leseopplevingar: 


Desse fekk terningkast 6 - og dei kan vanskeleg rangerast, ulike som dei er:
  • Vera Henriksen sine middelaldrerromanar med handling frå Lom - del 1 og del 2
  • C.J. Sansom si førebels siste i den historiske kriminalserien om Matthew Shardlake - Klagesang
  • Den fyrste boka i Arne Dahl sin nye krimserie - Utmarker
  • Avsluttande del av Edvard Hoem sin familiekrønike - Liv andre har levd

Andre gode bøker eg las i 2017 er sterke femmarar som:


Her er leseåret 2017 i tal:


Sjanger

- 59 krim-, thriller- og spenningsromanar
- 19 romanar inkl. erindringsromanar og dokumentarromanar
- 22 sakprosa,
- av desse 8 biografiar
- 3 novellesamlingar
- 1 diktsamling

Format
- 34 papirbøker
- 30 ebøker
- 40 lydbøker

Alder
- 47 av bøkene var utgitt i åra 2000 - 2016
- 49 i 2017,
- av dei 31 norske
- Eg las berre 8 bøker utgitt før 2000.

Kjelder
- 69 av bøkene eg las var lånebøker; lånt privat, bibliotek og eBokBib
- 13 bøker via Storytel-abonnement
- 13 har eg fått, anten i gåve eller som lese-/lytteeksemplar
- 9 har eg kjøpt sjølv

Forfattarar
Veldig variert dette året og 37 "nye" forfattarar. Det er eit tal eg er særs nøgd med.
Dei forfattarane eg las flest bøker av i 2017 var
- Vera Henriksen: 3 store verk, tilsaman 7 bøker
- Fred Vargas: 3
- Richard Herrmann: 3
- Åsne Seierstad: 2
- C.J. Sansom: 2
- Ann Cleeves: 2
- Elles 1 av kvar

Kjønn
- 74 bøker skrivne av menn
- 31 av kvinner
(1 bok har både mannlege og kvinnelege forfattarar)

Terningkast
- Terningkast 6: 5 bøker
- Terningkast 5: 31 bøker
- Terningkast 4: 47
- Terningkast 3: 16
- Terningkast 2: 4
- Terningkast 1: 1

Nasjonalitet
- 64 bøker skrivne av norske forfattarar
- 13 av britiske forfattarar
- 10 svenske
- 5 franske
- 4 amerikanske (dvs. frå USA)
- 3 danske
- 2 islandske
- 1 afghansk-amerikansk
- 1 sveitsisk
- 1 kanadisk

Elles:
- 6 av bøkene eg las var på over 600 sider
- Alle var på norsk
- Eg avbraut lesinga av 1 bok

Bloggen
- 86 blogginnlegg (17 fleire enn i fjor)
- 45 bokomtalar (11 fleire enn i fjor)
- 12 samleomtalar
- Mest leste blogginnlegg: Omtalen av Max, Mischa og Tetoffensiven

Eg har skrive om nesten alle bøkene eg las, omlag halvparten av dei i samleinnlegg. Dei desemberbøkene eg ikkje har omtalt enno skal eg skriva om på nyåret. Trur eg. Så då gjenstår berre tre uomtalte bøker - som får ein "mikrosamleomtale" nedanfor.

Oppsamlingsheat 2017


Catherine Blaavinge Bjørnevog - Um sakne springe blome
Norsk lyrikk, kortlista til bokbloggerprisen 2016 og framsnakka til dei grader av enkelte bokbloggarar. Dette er ei bok eg slett ikkje burde lest, for ho gav meg absolutt ingenting. Forfattaren nyttar sitt eige ubegripelege språk og for meg var dikta berre irriterande og uforståelege. Terningkast 1.

Knut Nærum (Red.) - Sommerkrim 2017
Ei samling med nyskrivne krimnoveller. Varierande kvalitet, men stort sett bra. Her bidreg forfattarar som Chris Tvedt, Monika Kristensen, Torkil Damhaug, Marit Reiersgård og Hans Olav Lahlum. Terningkast 4.

Khaled Hosseini - Og fjellene ga gjenlyd
Eg vart veldig betatt av Tusen strålende soler og Drageløperen frå same forfattar og hadde difor skyhøge forventningar. Dette er også ei svært bra bok og ei lærerik og fascinerande forteljing, men ho gjorde ikkje fullt så sterkt inntrykk som dei foregåande. Terningkast 4.


Ynskjer alle ei fortsatt god romjul og eit godt nytt leseår i 2018!

26. desember 2017

Bokomtale: Liv andre har levd av Edvard Hoem

Lydbokforlaget 2017
Speletid: 13:01
Opplesar: Edvard Hoem
Kjelde: Kjøpt lydfil


Dette vert truleg årets siste bokomtale på denne bloggen - og det er hyggeleg då å kunna avslutta bokomtaleåret med det som for meg vart årets beste norske roman.

Liv andre har levd må også seiast å vera ei verdig avslutning av bokserien som starta med Slåttekar frå himmelen og heldt fram med Bror din på prærien og Land ingen har sett.
Samstundes har forfattaren fullført det han starta på med Heimlandet. Barndom som handla om hans eiga oppvekst og Mors og fars historie som omhandla forfattaren sine foreldre. Eg har også lyst til å nemna den vesle boka Jordmor på jorda som på ein måte er ein prolog til "Slåttekar-kvartetten". Den handlar om Knut Nesje (slåttekaren/oldefaren) si mor og dermed forfattaren si tippoldemor.

I desse "Hvem tror du at du er-tider" er det mange som har fatta interesse for slektsgransking og familiehistorie. Hoem-slekta er så heldig at dei har ein dyktig forfattar mellom seg - ein som kan gi liv og sjel til forfedrane og formødrene - og ikkje berre tørre dokument, namn og årstal. Dei fleste av oss nordmenn har vel ein del fjerne slektningar i Amerika. Slik er det også med meg, men eg har ærleg talt ikkje noko interesse i å ha/ta kontakt med dei. Men takka vere Edvard Hoem sine skildringar av Eilert sitt liv over there har eg tenkt mykje på dei i slekta mi som utvandra den gongen for mange år sidan. Var det like strevsamt og vanskeleg for dei? Vart dei jamnleg råka av tungsinn og melankoli? Ga dei etter kvart slepp på det norske og tilpassa seg det nye samfunnet dei var blitt ein del av? Eg trur ein kan svara ja på dei spørsmåla.

Forteljinga om Knut Nesje og etterkommarane hans er såleis ein familiekrønike som er allmenngyldig og gjenkjenneleg. Her ligg noko av styrken i desse bøkene: Hoem fortel om sin eigen familie samstundes som han fortel om "alle andre". Alle finn noko dei kjenner att eller har høyrt om i det han skriv. Og som forlaget formulerer det i sin presentasjon av boka: "Kor mykje bestemmer eit menneske si livsreise med eigen innsats, og kor mykje blir avgjort av krefter som vi ikkje kan gjera noko med?" Dette er tankar me alle kan reflektera over.

Hovudpersonane er framleis brørne Eilert og Anton Edvard, to av sønene til slåttekaren. Anton Edvard er han som mot sin vilje måtte flytta heimefrå 7 år gammal og som var forfattaren sin bestefar. Liv andre har levd startar med at Eilert vitjar gamlelandet. Han er blitt enkemann og er tynga av sorg og sakn. Årstalet er 1927 og det har gått 34 år sidan han utvandra. Foreldra, slåttekaren Knut og kona Serianna, har også gått bort, og gjensynet med søsken og andre slektningar fyller Eilert med blanda kjensler. Nevøen Lars Hoem, Anton Edvard sin 16 år gamle son, vert med Eilert tilbake til Canada. Ein forstår at alt ikkje er som det skal vera med Lars, han er både uroleg og tungsindig. Foreldra håpar at reisa skal gjera han godt, men slik skal det ikkje gå. Lars sin lagnad er noko av det som gjer sterkast inntrykk i denne boka.

Livet på Albertaprærien er på ingen måte nokon dans på roser. Det er økonomiske nedgangstider og Eilert har åleineansvar for åtte born, mellom dei ei dotter som har downs. Det er ein hard kamp for å overleva som farmar sidan han får vanskar med å betala inn gjelda si i tillegg til skattar og avgifter. Og enno verre skal det bli. Utover på 1930-talet vert regionen stadig utsett for øydeleggjande naturtilhøve og avlingssvikt. Det handlar om tørke, kulde, stormar og grashoppesvermar - og dermed lite utkomme. Men Eilert står oppreist. Han MÅ stå oppreist og livet MÅ gå vidare. Han skriv lange utgreiande brev til departementet og finn trøyst i Bibelen og kristent arbeid - og dessutan finn han kjærleiken på nytt.

Som i dei foregåande bøkene vekslar det fint mellom Eilert og familien sitt liv i Canada og det som Anton Edvard, Beret Anna og deira etterkommarar opplever. Hoem fortel om korleis konjunkturar, krig og storpolitikk rundt omkring i verda verkar inn på kvardagslivet til folka "våre". Etter kvart vert borna vaksne og fleire av dei stiftar eigne familiar - slik at det vert ganske folksamt i denne boka til slutt. Enkelte får me bli godt kjende med og andre vert nemnde ganske kort. Slik må det berre bli; forfattaren kan ikkje gå like djupt inn i alle hendingar og livshistoriar. Me får fleire glimt av Edvard Hoem sjølv som eit lite barn, og dermed er då ringen slutta; noko av handlinga her overlappar romanen Heimlandet. Barndom.

Boka er godt komponert og har eit flytande og enkelt språk. Det er lite utbroderingar, men vert av og til vel pompøst. For ein forfattar av Edvard Hoem sitt kaliber er det akseptabelt, tenkjer eg. Dei siste kapitla i denne boka er meir refererande og oppramsande, men det vert aldri likesælt eller lettvint. Liv andre har levd har dessutan tidvis meir dokumentarpreg enn dei par fyrste bøkene. Det er naturleg; me befinn oss nærare vår eiga tid og dermed lettare tilgang til dokumentasjon. For Slåttekar i himmelen var det annleis; Det fantest svært lite skriftlege kjelder som omhandla Knut Nesje, og oldebarnet måtte difor "dikta han fram", som han seier. Enkelte familehistoriar og -hendingar har sikkert blitt fortalt rundt kjøkkenbordet i barndomsheimen, men ikkje alt kunne snakkast om; det vart t.d. truleg aldri fortalt om onkelen Lars sin alvorlege psykiske sjukdom.

Forfattaren må ha lagt ned mykje arbeid med research før han tok fatt på skrivinga av denne serien. Han har reist, snakka med folk, studert kyrkjebøker og gravstader, dokument og brev. Han har sett seg inn i tidlegare tiders jordbruksreidskapar og arbeidsmetodar, matkultur, skikkar og andre tradisjonar, samt det som no i dag heiter kommunikasjonsmåtar og infrastruktur. Edvard Hoem er ein strålande forteljar og han har ei stødig hand over det omfattande persongalleriet. Viktigast av alt er at han handsamar absolutt alle med forståing og respekt.

Dette er røyndomslitteratur av beste slag og eg anbefalar desse bøkene så varmt eg kan. Ved å velja lydbok kan ein lytta til Edvard Hoem si behagelege stemme og høyra boka slik ho er meint å bli lesen.
Liv andre har levd er lærerik og stemningsfull, rørande kvardagsleg, men også dramatisk og høgtideleg. Eg tykkjer det blir vel mykje bibelsitat og salmesitat innimellom, men skjønnar også at det må vera slik. For denne familien har kristendommen vore særs viktig - og trua må ha vore sjølve bærebjelken i livet til både Eilert og Anton Edvard. At Eilert mot slutten av livet tok til å tvila på Gud må ha vore vondt for han. Men etter det eg kan forstå fann han til slutt fred med Vårherre.

Eilert vart ein gammal mann og var heime i Noreg på vitjing for siste gong på slutten av 1950-talet, då forfattaren var gutunge. Grandonkelen gjorde inntrykk på unge Hoem då han og søskena hans fekk kvar sin tikroneseddel, ei heilt ufatteleg gåve den gongen.

Andre bloggmeiningar: Førebels berre Kleppanrova og Rose-Marie det eg kan sjå, men eg vonar at riktig mange, både bokbloggarar og andre, set opp Liv andre har levd på leseplanen sin for det kommande året. Eg vil tru at boka har lege under mange juletre i år.

22. desember 2017

GOD JUL

Eg les Kjell Aukrust sine julehistoriar - og er omsider kommen i julestemning. Lydboka Vinter og jul med Kjell Aukrust er samansett av tekstar frå 'Je og'n Solan', 'Ludvigs jul' og 'Gurin med reverompa'. Opplesar er Toralv Maurstad, han som var Ludvig si stemme i Flåklypa-filmen.

I Aukrust si verd er det godt å vera: Her er enkle gleder, hjertevarme og lun humor. Her er nostalgi utan sentimentalitet. Her er Solan Gundersen med friske innfall og ståpåvilje og Ludvig med melankoli og undring. Her er Gurin og her er Simen, Bonden og Bror min.

I boka finn ein den vesle historia Adventslys:
En kveld vi brente adventslys med en ørliten "Løiten" attåt, kom Solan rent i stemning. Han satt fóra opp med puter og nådde glaset over bordkanten. 
- Sjuogtredve mil nordover, litt øst og oppover, akkurat der månen går opp i Bellingmoskaret,- akkurat der, så Solan for seg ei lita julefortelling, bare han knepte att aua: 
- Kveldstill' og nedsnødd gard, blafrende gardslampe med snøfjon i lyskjegla, og svart katte på kalde poter mot gangdøra og ovnskroken - 
Solan ruget på en ting tel. 
- Det er nå ingenting i verden som arbeider så stille som et talj-lys lell, sa'n. 
Han var inne på noe der. Holdt vi pusten begge to, sto flammen urørlig og rett til værs. Men ellers var den vár for andedrag og dørtrekk... 
Vi var begge enige om det.



Med dette ynskjer eg alle blogglesarar, bokormar og lesehestar ei riktig god jul!

15. desember 2017

Biolesesirkel: Stein Østbø om Ronni Le Tekrø

Då kategorien "hårete" vart lansert som kategori i Moshonista sin biolesesirkel, var min fyrste tanke å lesa/skriva om ein av desse gamle, hårete og skjeggete polarfararane. Eg har nemleg hatt stor glede av å lesa om polarhistorie i samband med biosirkelen. No fann eg imidlertid ingen polarbio'ar som kunne høva og eg måtte tenkja nytt - og hamna såleis innan eit anna tema som eg tykkjer er interessant; musikk.

Nærare bestemt puddelrock - eller hair metal, beslekta med både powerpopglam-metal, heavy metal og glamrock. Puddelrocken var særleg populær på 1980-talet, då moten for både menn og kvinner var masse, høgt, krøllete og gjerne tupert hår. Me som var unge den gongen kan hugsa tilbake til den tida der ein jamnleg/ofte tok permanent og gjerne brukte opp ein heil boks hårspray når ein skulle på fest.. I dag ser slike hårsveisar heilt idiotisk/harry ut, men den gongen var det skikkeleg stilig!

Puddelrock er melodiøs rock, ofte med fengande refreng og røffe gitarriff. Dei smaklause videoane ein laga på den tida er heldisvis utdaterte på alle måtar, men er ein del av "rockekulturen" og tidsbiletet. Eg elskar denne musikken og blir nostalgisk og i godt humør når eg høyrer på 80-tals hits frå band som er typiske innan sjangeren: Bon Jovi, Def Leppard, Whitesnake, Cinderella, Dokken, Skid Row og Mötley Crüe - samt svenske Europe og norske Stage Dolls og TNT.

Og - no nærmar eg meg poenget her; i samband med biorunden har eg lest om TNT sin frontfigur og gitarist Ronnie Le Tekrø. Eg fann boka på Storytel og ho er ikkje spesielt ny; ho vart skriven i 2007 og kom ut på lyd i 2016. Forfattaren Stein Østbø er mest kjend som musikkanmeldar i VG. Han har også skrive ei bok om Bruce Springsteen og ei om Elias Akselsen.


Hekta. Ronni Le Tekrø - Et liv i rock
Cappelen Damm 2016
Speletid 6:03

Opplesar Bjørn Eivind Aasland
Lydbok Storytel

Rolf Ågrim Tekrø heiter han egentleg, og dette er historia om vegen frå guterommet til internasjonalt kjende konsertscener. Det er også historia om TNT, Noreg sitt største tungrockband gjennom tidene. Og det er ei stadfesting av at mytene om sex, drugs & rock'n'roll har ein del sanning i seg. Eg tykkjer bakgrunnsstoffet er fascinerande og at Ronni Le Tekrø er ein sympatisk kar og ein fantastisk gitarist, men denne boka er ikkje særleg god.

Østbø hoppar att og fram i tid og vil gjerne fortelja alt på ein gong. Eg tykkjer det er usystematisk og forvirrande at det verken vert fortalt kronologisk eller tematisk. Boka inneheld gjentakingar og oppramsingar, noko som gjer lesinga/lyttinga treg og kjedeleg. Dessutan er det lite nytt. Både konfliktane med Tony Harnell, samarbeidet med Terje Rypdal og Tekrø sin eigen hasjbruk - alt dette er kjent frå tidlegare. At han har fem barn med tre ulike kvinner visste eg ikkje frå før, men det er ærleg talt heller ikkje så interessant.

Å lesa om barndommen og oppveksten hans er derimot litt interessant. Ronni var eit barn som gjerne vart hekta på ting, og då han fekk gitar som 12-åring sat han inne og øvde, øvde og øvde. Han var "fødd med eit rockeimage" og hadde eit stort talent - og berre 14 år gammal starta han eige band. Han vart oppdaga av Morten "Diesel" Dahl og Dag Ingebriktsen i samband med eit nytt rockeprosjekt i 1982 - og resten er historie, som det heiter.

Dersom du vil lesa om TNT og Ronni Le Tekrø - bruk heller Google og Youtube - då finn du det meste, både gammalt og nyare stoff. Du finn t.d. bilete som tyder på at Ronni er like langhåra den dag i dag. Og i motsetnad til dei fleste andre mannfolk på 50+, kler han å vera såpass hårete. I alle fall; denne boka kan du glatt hoppa over.  Terningkast 2.

Hårete ja! Coveret på det mest kjende TNT-albumet; Tell no tales frå 1987.
Plata fekk Spellemannprisen og inneheld m.a. superhiten 10000 Lovers (in one).
Frå venstre: Morten "Diesel" Dahl, Tony Harnell, Ronnie Le Tekrø og Morty "Black" Skaget.